راهنمای انتخاب سامانه مدیریت فرایند
انتخاب نرمافزار BPMS؛ معیارها، سناریوی دمو و چکلیست خرید
فهرست امکانات BPMS شبیه هم است؛ تفاوت واقعی وقتی دیده میشود که یک فرایند سازمان با استثنا، مهلت و اتصال در دمو اجرا شود.
انتشار: · آخرین بهروزرسانی:
نویسنده: امیرعلی سعیدی — عضو تیم پیکا؛ تهیه با کمک ابزارهای هوش مصنوعی و مسئولیت انتشار با پیکا
برای انتخاب نرمافزار BPMS، بهجای مقایسه فهرست امکانات، یک فرایند واقعی سازمان را با نقشها، مسیر رد و بازگشت، مهلت و اتصال به سامانههای موجود در دموی هر محصول اجرا کنید. محصولی برنده است که همین سناریو را با پیکربندی قابل نگهداری، گزارش روشن و هزینه مالکیت قابل دفاع اجرا کند، نه محصولی که بیشترین قابلیت را اعلام میکند.
چرا مقایسه فهرست امکانات BPMS گمراهکننده است؟
تقریباً همه محصولات BPMS ادعای طراح گرافیکی، فرمساز، کارتابل و گزارش دارند. تفاوت در جزئیات پنهان است: آیا مسیر استثنا بدون کدنویسی تعریف میشود؟ نسخه جدید فرایند روی پروندههای در جریان چه اثری دارد؟ اگر سامانه مالی پاسخ ندهد چه میشود؟ پیش از ارزیابی، تفاوت مفهوم BPM، BPMS و BPMN را روشن کنید تا معیارها با هم قاطی نشوند.
سناریوی دموی BPMS را چگونه بنویسیم؟
یک فرایند پرتکرار با مالک مشخص مانند درخواست خرید را انتخاب کنید. مسیر عادی، یک رد با اصلاح و ارسال دوباره، یک جانشینی در غیاب تأییدکننده و یک مهلت تمامشده را بنویسید. اگر هنوز نقشه فرایند ندارید، ابتدا وضع موجود و هدف را ترسیم کنید؛ بدون این نقشه، دمو به نمایش امکانات فروشنده تبدیل میشود.
- مسیر عادی از ثبت تا تأیید نهایی با دو سطح اختیار
- رد درخواست، اصلاح توسط درخواستکننده و بازگشت به همان مرحله
- جانشینی تأییدکننده و ثبت اینکه چه کسی به جای چه کسی تصمیم گرفت
- پایان مهلت، یادآوری و تشدید به سطح بالاتر
- ارسال نتیجه به یک سامانه دیگر و رفتار محصول هنگام خطای اتصال
کدام معیارها در انتخاب BPMS وزن بیشتری دارند؟
جدول امتیازدهی پیشنهادی (وزنها فرضیاند و باید با اولویت سازمان تنظیم شوند)
| معیار | پرسش ارزیابی | وزن فرضی |
|---|---|---|
| اجرای سناریو | سناریوی نوشتهشده بدون کار پشت صحنه اجرا شد؟ | ۲۵ |
| مدلسازی و نسخه | تغییر فرایند روی پروندههای باز چگونه اعمال میشود؟ | ۱۵ |
| فرم و تجربه کاربر | کاربر غیرفنی در چند گام کار خود را انجام میدهد؟ | ۱۵ |
| اتصال و خطا | API، تلاش دوباره و ثبت خطا قابل مشاهدهاند؟ | ۱۵ |
| گزارش و پایش | زمان چرخه، کار معوق و گلوگاه بدون خروجی دستی دیده میشوند؟ | ۱۰ |
| امنیت و دسترسی | نقش، سطح دسترسی و سابقه ممیزی قابل کنترلاند؟ | ۱۰ |
| هزینه مالکیت | مجوز، پیادهسازی، نگهداری و خروج برای سه سال روشن است؟ | ۱۰ |
پشتیبانی از BPMN چقدر اهمیت دارد؟
BPMN زبان استاندارد ترسیم فرایند است و مشخصات رسمی آن را OMG منتشر میکند. پشتیبانی واقعی یعنی مدل ترسیمشده همان چیزی باشد که اجرا میشود، نه یک نقاشی جدا از منطق برنامه. از فروشنده بخواهید یک دروازه شرطی و یک رویداد زماندار را زنده بسازد و اجرا کند. برای شناخت علائم پایه، راهنمای BPMN را ببینید.
موتور گردش کار و نگهداری بلندمدت را چگونه بسنجیم؟
موتور فرایند وضعیت هر پرونده، صف کار و زمانسنجها را نگه میدارد. بپرسید پس از قطع برق یا خطای سرویس، پروندهها از کجا ادامه مییابند و چه کسی خطاهای معلق را میبیند. همچنین مشخص کنید تغییرات روزمره را واحد کسبوکار انجام میدهد یا هر تغییر به تیم فروشنده وابسته است. این پرسشها در راهنمای موتور گردش کار با جزئیات آمدهاند.
هزینه مالکیت BPMS را با چه افقی مقایسه کنیم؟
قیمت مجوز تنها بخش کوچکی از هزینه است. پیادهسازی هر فرایند، آموزش، اتصالها، زیرساخت، پشتیبانی و هزینه تغییرات سالانه را برای دستکم سه سال کنار هم بگذارید. اگر محاسبه بازده برای شما مهم است، منفعت قابل انتساب را جدا از هزینه بسنجید تا تصمیم بر پایه فرض خوشبینانه گرفته نشود.
چه زمانی این راهنما پاسخ شما نیست؟
اگر نیاز اصلی شما مکاتبات، دبیرخانه و کارتابل نامه است، احتمالاً اتوماسیون اداری مناسبتر از BPMS است. اگر هم فرایندها هنوز مالک و قاعده روشن ندارند، خرید ابزار مسئله را حل نمیکند و باید ابتدا کشف فرایند انجام شود.
پرسشهای پرتکرار
چند فرایند را در دموی BPMS آزمایش کنیم؟
یک فرایند کامل با استثناها از چند فرایند ساده مفیدتر است. اگر وقت بیشتری دارید، فرایند دوم را از واحد دیگری انتخاب کنید تا تفاوت نقشها و فرمها هم سنجیده شود.
BPMS ایرانی بهتر است یا خارجی؟
برچسب ایرانی یا خارجی معیار کافی نیست. پشتیبانی محلی، تقویم و زبان فارسی، امکان استقرار داخل سازمان، اتصال به سامانههای موجود و شرایط خروج را برای هر گزینه جدا بررسی کنید.
آیا BPMS بدون برنامهنویس قابل استفاده است؟
تغییرات ساده مانند فرم یا مسیر تأیید معمولاً با پیکربندی ممکن است. اتصال به سامانهها، قواعد پیچیده و گزارشهای خاص اغلب به دانش فنی نیاز دارند؛ این مرز را در دمو آزمایش کنید.
اگر هیچ محصولی سناریو را کامل اجرا نکرد چه کنیم؟
ابتدا بررسی کنید مشکل از سناریو است یا محصول. اگر فرایند واقعاً متمایز است، مسیر ترکیبی یا ساخت اختصاصی روی موتور گردش کار را با همان سناریو مقایسه کنید.